ထီးလွိုင္ရွင္၏ အရိမဒၵနာပူရ နံနက္ခင္း ႔ ႔ ႔
သူ ႏွင္႔ က်မ နံနက္ ေစာေစာ သီရိပစၥယာ လမ္းမ ႀကီး အတိုင္း ေလွ်ာက္လာခဲ႔ ၾကသည္။ ဒီဇင္ဘာ နံနက္ ခင္း ျဖစ္ ၍ ျမဴ အနည္းငယ္ ဆိုင္းေနသည္။ ထေနာင္းပင္ၾကားမွ ကူခ်ြဲ ေနသည္႔ ခ်ိဳးကူ သံ ႏွင္႔အတူ ပတ္ဝန္းက်င္က သာယာ လွသည္။ ခ်ိဳးကူသံႏွင္႔ ခါတြန္သံမွ တပါး တိတ္ဆိတ္ လ်က္ရွိသည္။ သဗၺညဳဘုရား ပရဝုဏ္မွ ျဖတ္ကာ အာနႏၵာဆီ သို႔ က်မ တို႔ ဆက္ေလွ်ာက္သည္။ နံနက္ ေစာေစာ ျဖစ္၍ လူသူ ကင္းမဲ႔ေနသည္။ ေလ က ေအးျမ လန္းဆန္း သည္။ ထီးလွိုင္ရွင္၏ အရိမဒၵနာပူရ နံနက္ခင္း တြင္ လတ္ဆတ္ ေအးျမသည္႔ ေလကို ရွဴရွိဳက္ ရင္း ပုဂံ ပ်က္သုဥ္း ရျခင္း အေၾကာင္းကို သူ က လမ္းေလွ်ာက္ရင္း စကား တ ေျပာ ေျပာ ႏွင္႔ ရွင္းျပ သြားသည္။
ျမန္မာႏိုင္ငံကို စတင္ သိမ္းသြင္း စည္းရံုး တည္ေထာင္ခဲ႔တဲ႔ အေနာ္ရထာမင္း နန္းတက္ခ်ိန္ သကၠရာဇ္ ၁၀၄၄ ခု ႏွစ္က ေန ေနာက္ဆံုး ျမန္မာႏိုင္ငံ စည္းလံုး ညီညြတ္မွု ပ်က္ျပားၿပီး ဗရမ္းဗတာ ျဖစ္ခဲ႔ရတဲ႔ နရသီဟပေတ႔ မင္း နန္းသက္အဆံုး သကၠရာဇ္ ၁၂၈၈ ခုႏွစ္အထိ ပုဂံေခတ္ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႔ သက္တမ္း ဟာ ႏွစ္ေပါင္း ၂၅၀ ခန္႔ ၾကာ ခဲ႔တယ္။
အာရွ အေရွ႔ ေတာင္ပိုင္းမွာ သူ႔ ေခတ္နဲ႔ သူ႔ အခါ ထင္ရွား ႀကီးက်ယ္ ခဲ႔တဲ႔ ပုဂံ မင္းဆက္နဲ႔ ျမန္မာႏိုင္ငံ စည္းလံုး ညီညြတ္မွု ပ်က္ျပားသြားခဲ႔ရတဲ႔ အေၾကာင္းရင္း ေတြ ကို သမိုင္း ပညာရွင္ ေတြနဲ႔ သုေတသီ ေတြက အယူ အဆ အမ်ိဳးမ်ိဳး ေရးသားခဲ႔ ၾကတယ္။ ျမန္မာ ရာဇဝင္ ေတြ ကေတာ႔ တာတာ တရုတ္ေတြ တိုက္ခိုက္ ဖ်က္ဆီးလို႔ ပ်က္ စီးသြားရတယ္လို႔ ေရးသား ၾကတယ္။ ႏိုင္ငံျခားသား သမိုင္း ပညာရွင္ေတြ ျဖစ္တဲ႔ ေဒါဗ္႔ ၊ ဟာဗီ ၊ ပန္း ၊ ေဟာလ္ ၊ တို႔ ကေတာ႔ ရွမ္းလူမ်ိဳးတို႔ ရဲ႔ လွုပ္ရွားမွု ေၾကာင္႔ လို႔ ယူဆၾကတယ္။
ျမန္မာရာဇဝင္ ဆရာႀကီး ေတြနဲ႔ ႏိုင္ငံျခားသား သမိုင္း ပညာရွင္ေတြရဲ႔ ေရးသား ခ်က္ေတြကို လံုးဝ ျငင္းပယ္ လို႔ မရ ေပမယ္႔ ရွမ္းလူမ်ိဳးမ်ားနဲ႔ တာတာတရုတ္ေတြ လွုပ္ရွားမွု မတိုင္ခင္ ကတည္း က ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႔ ကုန္ထုတ္ စြမ္း အား ေလ်ာ႔ပါးလာၿပီး အုပ္ခ်ဳပ္ေရး ၊ ကာကြယ္ေရး ၊ ယဥ္ေက်းမွုေတြ ပ်က္ျပား ဆုတ္ယုတ္ လာေနတာ က အ ေျခ ခံ အေၾကာင္းရင္းပါပဲ မ ရယ္ ႔ ႔
သူ စကားေျပာရင္း လမ္းေပၚမွ ေက်ာက္ခဲေလး တလံုး အား အမွတ္ တမဲ႔ ကန္ေက်ာက္ လိုက္ သည္ကို က်မ သ တိထား လိုက္မိသည္။ သူ႔ အတြင္း သႏၱာန္ မွာ မေက်နပ္စရာ လွ်ိဳ႔ဝွက္ ခို ေအာင္း ေနသည္႔ အရာ တခုခု ရွိေန သည္ လား။ ထိုအရာ အား က်မ မစူးစမ္းလိုပါ ၊ သူ ေရးေန သည္႔ ကဗ်ာမ်ားထံ သူ႔ စိတ္ကို ေရာက္သြား ေစလို၍ က်မ ေမးခြန္းေတြ ထုတ္ေန လိုက္ မိသည္။ သူ က ေျပာသည္ မ ကို ရင္ခုန္ၿပီး က်ြန္ေတာ္္ ကဗ်ာေတြ အမ်ားႀကီး စပ္မိပါတယ္ တဲ႔ ၊ ဘယ္လိုကဗ်ာေတြလဲ ဟု က်မ ေမးေသာအခါ ေလထဲမွ လြင္႔လာတဲ႔ ႏွင္းဆီ ပြင္႔ ဖတ္ေလး ဟာ က်ြန္ေတာ္႔ ရင္ပတ္ နားေရာက္ ေတာ႔ ရပ္သြားတယ္ ၊ တယုတယ လက္ခုပ္ ေလးထဲ ထည္႔လိုက္ ေတာ႔ လိပ္ျပာ ေလးျဖစ္သြားတယ္ ၊ က်ြန္ေတာ္ လိုက္ဖမ္းေတာ႔ လိပ္ျပာေလးက မ ဆံပင္ရွည္ ထဲ ေျပးဝင္ ပုန္း ေနတယ္ ၊ အဲလို ကဗ်ာမ်ိဳးေတြ စပ္တာေပါ့တဲ႔။ သူ တခါ တရံ စကားေျပာေနရာမွ က်မအား ေငးေမာ ၾကည္႔ ေန တတ္သည္ကို က်မ မသိ က်ိဳးက်ြန္ ျပဳထားလိုက္ သည္။ ရံဖန္ရံခါ ႏွစ္ေယာက္သား မ်က္လံုးခ်င္းဆံု လွ်င္ေတာ႔ ႏွစ္ေယာက္လံုး၏ အၿပံဳးမ်ား လမ္းခုလတ္တြင္ တိုက္မိၿပီး သူက စကားလမ္းေၾကာင္း ေျပာင္းပစ္တတ္သကဲ႔သို႔ က်မသည္ လည္း ခရားေရလႊတ္ တတြတ္တြတ္ ေမး ျဖစ္သြားသည္။
ဒုတိယ ျမန္မာႏိုင္ငံေတာ္ အေၾကာင္း အက်ဥ္းခ်ဳပ္ ေျပာရရင္ ႔ ႔ ႔ သကၠရာဇ္ ၁၅၅၀ ခန္႔ ကေန ၁၇၅၀ ခန္႔ အ ထိ သက္တမ္း ႏွစ္ေပါင္း ၂၀၀ ေက်ာ္ ၾကာျမင့္ ၿပီး ထင္ရွားတဲ႔ ျမန္မာ မင္းဆက္ ၁၃ဆက္ စိုးစံ ခဲ႔တယ္ ၊ ဒုတိယ ျမန္ မာႏိုင္ငံ ေတာ္ စတင္ ထူေထာင္တဲ႔ ကာလကို အေနာက္ ႏိုင္ငံ သမိုင္း သုေတသီ အခ်ိဳ႔က ျမန္မာ လူမ်ိဳးေတြ အ ရွိန္အဟုန္ ျပင္းထန္ ႀကီးမားစြာ ေပါက္ ကြဲေသာ ကာလလို႔ ေရးသား ခဲ႔ၾက တယ္။ စစ္ေတာင္းျမစ္ဝွမ္း ေဒသ ကို အေျခခံၿပီး အကြဲကြဲ အျပားျပား ျဖစ္ေနတဲ႔ ျမန္မာႏိုင္ငံကို ဒလၾကမ္း စည္းရံုး သိမ္းသြင္းၿပီး မဏိပူရ ၊ ကိုး ရွမ္း ျပည္ ၊ လင္းဇင္း၊ ဇင္းမယ္ ၊ ယိုးဒယားနယ္ လြန္ ရပ္ျခား ႏိုင္ငံမ်ားကိုပါ တိုးခ်ဲ႔ သိမ္းပိုက္ျခင္း ျပဳေတာ႔ ျမန္မာ လူမ်ိဳးမ်ားရဲ႔ စြမ္း ေဆာင္ ခ်က္ မ်ားဟာ သမိုင္း တေလွ်ာက္မွာ ႀကီး မားျပင္း ထန္ခဲ႔ တယ္။
ဗင္းနစ္စ္ၿမိဳ႔က ကုန္သည္ႀကီးေတြ ရဲ႔ ခရီးသြားမွတ္တမ္း စာအုပ္ေတြမွာ ေရးသား ေဖၚျပ ထား တာေတြ ကေတာ႔ အဲဒီ အခ်ိန္ ကာလ တံုးက ျမန္မာ ႏိုင္ငံေတာ္ဟာ အက်ယ္ ဝန္းဆံုးျဖစ္ၿပီး ဘုရင္႔ေနာင္ရဲ႔ လက္နက္ကိုင္ တပ္မ ေတာ္ႀကီးဟာ တသိန္း နီးပါးခန္႔ေလာက္ ရွိတယ္တဲ႔ ဟံသာဝတီ မွာ တည္ေထာင္ ထားတဲ႔ ဘုရင္႔ေနာင္ရဲ႔ နန္း ေတာ္ႀကီးဟာ ၿမိဳ႔ႀကီးတၿမိဳ႔ ေလာက္ ႀကီးက်ယ္ခန္းနားၿပီး တံခါးေပါင္း ၂၀ ေလာက္ ရွိ တယ္တဲ႔ သူတို႔ ေရာက္ရွိ ခဲ႔ တံုးက ေတြ႔ျမင္ ခဲ႔ရ တာကို မွတ္တမ္း ျပဳထားတာ ေတြ႔ရတယ္။
အဲဒီ ကာလ ကမၻာ႔ ႏိုင္ငံမ်ား အေျခအေန ကို ေလ႔လာၾကည္႔တဲ႔အခါ ၊ တရုတ္ျပည္မွာ ယြမ္းေခၚ ခန္မင္းဆက္ ကို တရုတ္ျပည္သူမ်ားက ထၾကြ ပုန္ကန္ၿပီး မဟာတံတိုင္းႀကီးအျပင္ကို ေမာင္း ထုတ္လိုက္ၾကၿပီး ထင္ရွားတဲ႔ မင္ မင္း ဆက္ကို ထူေထာင္လိုက္တယ္။ အင္ဒို ခ်ိဳင္းနား ေဒသမွာ ထင္ရွားခဲ႔တဲ႔ ကေမၺာဒီးယား ႏိုင္ငံ ပ်က္စီး သြား ၿပီး အာနံ ၊ တံုကင္ ၊ လင္းဇင္း ၊ ဇင္းမယ္ ၊ ေသာကၠတဲ ၊ ကမၼပိုက္ နဲ႔ ယိုးဒယားစတဲ႔ အာဏာပိုင္ ႏိုင္ငံံ က ေလး ေတြ ထီးၿပိဳင္ နန္းၿပိဳင္ ေပၚေပါက္ ခဲ႔တယ္။
အာရွ႔ ေတာင္ပိုင္းက်ြန္းဆြယ္ တဝိုက္မွာ ထင္ရွားခဲ႔တဲ႔ သီရိဝိဇယ ၊ မဇၥ်ပဟီ ၊ မာလာယု တို႔ဟာ သူတို႔ အခ်င္း ခ်င္း တိုက္ခိုက္ ေနၾက တယ္။ အိႏၵိယ ႏိုင္ငံေျမာက္ ဘက္ မွာ မဂိုလ္ မင္းဆက္ ေတြ စိုးစံေနတယ္။ ေတာင္ဘက္ မွာ ဝိဇယနာဂရ ႏိုင္ငံေတာ္ႀကီး ကို ဟိႏၵဴ ဘုရင္ မ်ားစိုးစံေနတယ္။ သီဟို ႏိုင္ငံကေတာ႔္ သီးျခား ကင္းလြတ္ ေနၿပီး ဗုဒၶ ဘာသာ ႏိုင္ငံ အျဖစ္ တည္ရွိ ေနတယ္။
ဒုတိယျမန္မာ ႏုိင္ငံကုိ စည္းရံုး တည္ေထာင္ ခဲ့တဲ႔ ဘုရင့္ေနာင္ဟာ ျမန္မာႏုိင္ငံရဲ႔ ျမိဳ႔ ေတာ္ကုိ မြန္တုိ႔ရဲ႔ ျမိဳ႔ ေတာ္ ္ျဖစ္တဲ႔ ဟံသာ၀တီမွာ ဆက္္ထား ျပီး ရာဇဓိရာဇ္ အေရး ေတာ္ပုံကုိ ေရးသားျပဳစု ေက်ာ္ၾကားခဲ့တဲ႔ ဘုရင့္ ေနာင္ရဲ႔ ၀န္ၾကီး တစ္ဦးျဖစ္သူ ဗညားဒလ ဟာ မြန္လူမ်ိဳး အၾကီးအကဲ ေခါင္းေဆာင္ တစ္ဦးျဖစ္တယ္လို႔ ျမန္မာ ရာဇ၀င္ ေတြမွာ ေရးသား ေဖာ္ျပထားတာေတြ႔ရတယ္။ စီးပြားေရးႏွင့္ ပတ္သက္လို႔ ႏုိင္ငံေတာ္ရဲ႔ အဓိက ကုန္ ထုတ္လုပ္ ငန္း ျဖစ္တဲ႔ စုိက္ပ်ိဳးေရးကုိ တုိးခ်ဲ႔ျပီး လက္မွု ကုန္ထုတ္လုပ္ငန္းေတြ ျပည္တြင္း ျပည္ပ ေဖာက္ ကား ေရာင္း၀ယ္ မွု ေတြ ဇင္းမယ္နဲ႔့ မဏိပူရ နယ္က ယြန္းထည္နဲ႔ ယက္ကန္း လုပ္ငန္းေတြ ဖန္ခ်က္လုပ္ငန္းေတြကုိ တုိးခ်ဲ႔ ထူ ေထာင္ ခဲ့ တယ္လို႔ ျမန္မာ ရာဇ၀င္ေတြမွာ ေရးသား ထားတာေတြ႔ရတယ္။
ဟံသာ၀တ၊ီ မုတၱမ၊သံလ်င္၊ ဒလႏွင့္ ပုသိမ္ၿမိဳ႔ေတြဟာ ႏိုင္ငံျခား ေရာင္း၀ယ္ေရး ဆိပ္ ကမ္း ျမိဳ႔ၾကီးေတြ ျဖစ္ ္ၾကၿပီး ဥေရာပ တုိက္သားေတြနဲ႔ အိႏၵိယကုန္ေတြ ေဖာက္ ကား ေရာင္း၀ယ္ ေနတာကို ၁၅၆၉ ခုႏွစ္က ဟံသာ ၀တီကို ကုန္ေရာင္း ကုန္ ၀ယ္ အတြက္ ေရာက္ရွိ ခဲ့တဲ႔ အီတလီျပည္က ကုန္သည္ၾကီး ဖရက္ ဒရစ္ က သူ႔ ရဲ႔ ခရီးသြား မွတ္ တမ္းမွာ ေရးသား ေဖာ္ျပထားတာကုိ ေတြ႔ရတယ္္။ ျပည္တြင္း ေဖာက္ကား ေရာင္း၀ယ္ေရး အတြက္ ဖြ႔ံျဖိဳး တုိး တက္ၿပီး စနစ္တက် ရွိဘို႔ အ အတြက္ ဘုရင့္ ေနာင္ ဟာ ႏုိင္ငံေတာ္ တစ္၀န္းလုံးမွာ အေလး၊ တင္း ေတာင္း၊ က်ပ္၊ မူး၊ မတ္ ၊ ေတြကို တညီ တညြတ္တည္း ျဖစ္ဘို႔ စီမံခန္႔ခြဲ ခဲ႔တယ္လို႔ ျမန္မာရာဇ၀င္ေတြမွာ ေရး သား ထား တာေတြ႔ရတယ္။
ဒုတိယ ျမန္မာ ႏုိင္ငံကုိ ျပန္လည္ထူေထာင္ကာစ အခ်ိန္က က်ယ္၀န္းၿပီး ရွမ္း ျမန္မာ မြန္ ကရင္ ကခ်င္ႏွင့္ ခ်င္းစ တဲ႔ လူမ်ိဳးစုေတြ ပ်ံ့ႏွ့ံေနထုိင္ေနၾကတဲ႔ ေဒသ ၾကီး တစ္ခုကုိ စည္း စည္းလုံးလုံးနဲ႔ ေအးေအးခ်မ္းခ်မ္းရွိဘို႔ ထိန္းသိမ္း အုပ္ခ်ဳပ္ျခင္း အလုပ္နဲ႔့ ကာကြယ္ ေစာင့္ ေရွာက္ ရတဲ႔ အလုပ္ဟာ ၾကီးေလး ခက္ခဲတဲ႔ တာ၀န္ ေတြျဖစ္ ခဲ႔ မွာပါပဲ။
အဲဒီအခ်ိန္က ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ အကြဲကြဲ အျပားျပားျဖစ္ ေနၾကတဲ႔ လူမ်ိဳးစု ေတြကုိ သူတုိ႔ စုေ၀း ေနထုိင္ရာ ေဒသ အလုိက္ ေခါင္းေဆာင္ အၾကီးအကဲေတြ ခန္႔ခြဲအုပ္ခ်ဳပ္ ရတာေတြက အခက္ အခဲ မရွိေပမယ္႔ ေ၀းလံတဲ႔ ဇင္း မယ္ နဲ႔ ့ ယုိးဒယားႏုိင္ငံကုိ ခ်ဲ႔ထြင္ သိမ္းပုိက္ အုပ္ခ်ဳပ္ျခင္း ျပဳ ရတာကေတာ့ ၾကီးေလးတဲ႔ တာ၀န္ နဲ႔ စရိတ္စက ေတြ ရွိ မွာပဲေလ။ မၾကာခဏ ျဖစ္ပြားေနတဲ႔ ဇင္းမယ္နဲ႔ ယုိးဒယားစစ္ပြဲေတြအတြက္ ထမ္းေဆာင္ၾက ရတဲ႔ ျပည္ သူေတြ ဟာ ဆုိး ဆုိး ရြား ရြား သည္းညည္း မခံႏုိင္ေလာက္ေအာင္ ျဖစ္ခဲ႔ဟန္ရွိတယ္။
သကၠရာဇ္ ၁၅၆၄ ခုႏွစ္ က ဘုရင့္ေနာင္ ယုိးဒယားကို ခ်ီတက္တုိက္ခုိက္တံုး ဟံသာ၀တီ နန္းေတာ္ၾကီးကုိ မီးရွွိဳ႔ ဖ်က္ဆီးလုိက္ၾကတဲ႔ လယ္သမားေတြရဲ႔ ပုန္ကန္ထၾကြမွုကုိ ျမန္မာ ရာဇ၀င္ ေတြမွာ အတိ အလင္း ဖြင့္ဟ ၀န္ခံ ထားတယ္။ ဒုတိယ ျမန္မာ ႏုိင္ငံေတာ္ကုိ ထူ ေထာင္ျခင္း ျပဳတဲ႔ တပင္ေရႊထီး ( ၁၅၃၁-၅၀) နဲ႔ ဘုရင့္ ေနာင္ (၁၅၅၁ မွ ၁၅၈၁) တုိ႔ရဲ႔ နန္း သက္ နွစ္ေပါင္း၅၀ ခန္႔အတြင္း မွာ အဆ မတန္ ၾကီးေလးတဲ႔ ့ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးနဲ႔ ကာ ကြယ္ေရး စရိတ္ ေတြကုိ ထမ္း ေဆာင္ ခဲ႔ရတဲ႔ ျမန္မာျပည္သူ ေတြရဲ႔ ဘ၀နဲ႔ အေျခအေန ေတြကုိ ခန္႔ မွန္း ၾကည္႔ လို႔ ရပါတယ္။
ယဥ္ေက်းမွုဆုိင္ရာ လုပ္ငန္း ေတြနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ကေတာ႔ ပုဂံမင္းဆက္ ဘုရင္ေတြရဲ႔ အစဥ္ အလာကုိ ဆက္ ခံၿပီး ဗုဒၶသာသနာ တုိးပြား စည္ပင္ေအာင္ တုိးခ်ဲ႔ ေဆာင္ ရြက္တာေတြ လုပ္ ခဲ႔ၿပီး။ ယဇ္နတ္ ပူေဇာ္ တာေတြနဲ႔ ေခတ္ ေနာက္က်တဲ႔ ေတာင္တန္းေဒသေတြမွာ အၾကီး အ ကဲ တစ္ဦးေသဆုံးတာနဲ႔ သားမယားေတြ ၊ ေက်း ကၽြန္ေတြကို အရွင္လတ္လတ္ ျမွဳပ္ ႏွံၾကတဲ႔ ေရွး ေဟာင္း ဓေလ့ေတြကို ပိတ္ပင္ၿပီး ၊ ဓမၼသတ္ေတြ ကုိ စု ေဆာင္း ျပင္ဆင္ျခင္း ေတြ ၊ ျပဳ လုပ္ ခဲ့တယ္လို႔ ျမန္မာ ရာဇ၀င္ေတြမွာ ေရးသားထားတာ ေပါ႔ မ ႔ ႔ ႔ ရယ္။